در اینجا به چند نکته جهت پیشگیری و همچنین راههای نگهداری از دهان و دندان اشاره میکنیم . همچنین شما میتوانید از مشاوره رایگان ما بهره مند شوید و با تماس با کلینیک ما سوالات خود را با در میان بگذارید .

درمان بوی بد دهان

بوی بد دهان که در اصطلاح تخصصی هالیتوزیس نامیده می شود، می تواند باعث خجالت کشیدن فرد و یا حتی در برخی موارد باعث ایجاد اضطراب و نگرانی شود. به همین خاطر تعجب بر انگیز نیست که قفسه های فروشگاه ها پر از آدامس، نعناع، دهان شویه و سایر محصولات طراحی شده برای مبارزه با بوی بد دهان است. به هر حال بسیاری از این محصولات فقط می توانند بطور موقت مشکل شما را بر طرف کنند، زیرا هدف از طراحی آنها از بین بردن علت ایجاد بوی بد دهان نیست.

غذاهای خاص، شرایط سلامتی و عادت های روزانه از دلایلی هستند که باعث ایجاد بوی بد دهان می شوند. در بسیاری از موارد، شما می توانید وضعیت بوی بد دهان خود را با رعایت مستمر بهداشت دهان بهبود بخشید. اگر با رعایت تکنیک های ساده مراقبتی موفق به رفع بودی بد دهان نشدید، لازم است که شما با دندان پزشک یا پزشک ملاقات کنید تا به این ترتیب مطمئن شوید در ارتباط با بوی بد دهان شما مشکل جدی و نگران کننده وجود ندارد.

فهرست مطالب [پنهان سازی]

  • 1 نشانه ها
  • 2 فهمیدن بوی بد دهان
  • 3 علت و علل
  • 4 تشخیص
  • 5 درمان
    • 5.1 مسواک زدن و نخ دندان کشیدن
    • 5.2 تمیز کردن زبان
    • 5.3 استفاده از دهان شویه
    • 5.4 باکتری ها
    • 5.5 حفظ محیط هیدراته دهان
    • 5.6 مشکلات گوارشی و معده
    • 5.7 طب سنتی، گیاهان دارویی و درمان خانگی

نشانه ها

همواره ممکن است شما با افرادی مواجه شوید که دارای مشکل بوی بد دهان هستند. در این حالت ممکن است شما درباره این موضوع به فرد مقابل تذکر بدهید یا از وی بیش از مقدار طبیعی فاصله بگیرید تا به این ترتیب از بوی بد دهان وی خلاص شوید. به همین خاطر می توان گفت که واضح ترین علامت یا نشانه این مشکل استشمام بوی بد و نا مطلوبی است که از دهان فرد خارج می شود. سایر نشانه های بوی بد دهان شامل موارد زیر هستند:

  • حس کردن بوی نا مطلوب یا تند یا تغییرات در مزه
  • خشکی دهان
  • غیر عادی شدن زبان

9

فهمیدن بوی بد دهان

تشخیص دادن مشکل بودی بد دهان ممکن است تسط خود فرد به دلایل زیر مشکل باشد:

  • دهان ما به بینی از طریق یک مسیر باز در بالای سقف دهانمتصل است.
  • بینی ما گرایش به نادیده گرفتن بوهای پس زمینه همچون بویی دارد که از دهان وارد مسیر هوای بینی می شود.

این شرایط به معنی این است که احتمال اینکه یک فرد دچار بوی بدن دهان باشد و متوجه وجود این مشکل نشود، بسیار زیاد است. زیرا بطور طبیعی فرد بویی را در این ارتباط احساس نمی کند. به هر حال در عمل راه هایی برای فهمیدن بوی بد دهان توسط خود فرد با استفاده از روش های نسبتاً غیر مستقیم وجود دارد که چگونگی انجام این کار به شرح زیر می باشد:

  • خیس کردن مچ دست با آب دهان.
  • 5 ثانیه صبر کنید تا مچ دست تا حدودی خشک شود.
  • سپس مچ دست خود را بو کنید.

اگر مشکل بوی بد دهان در سطح حداقل باشد، شما احتمالاً بوی زیادی را در این ارتباط حس نخواهید کرد. در ادامه روش زیر را به عنوان راهکار دوم امتحان کنید. در این روش بوی بد خارج شده از انتهای زبان شما (ناحیه عقب زبان) بررسی می شود. این بخش از زبان به میزان کافی در حالت عادی تمیز نیست.

  • یک قاشق کوچک از کشوی قاشق ها بردارید.
  • قاشق را بر روی قسمت انتهای زبان خود قرار داده و به سمت جلو بکشید.
  • این کار را به آرامی انجام دهید و از واکنش احتمالی ناشی از معده هنگام انجام این کار متعجب نشوید.
  • قاشق را بو کنید.

بعضی از انواع بوی بد دهان همچون بوی بد دهان در هنگام بیدار شدن از خواب شبانه در بسیاری از مواقع یک موضوع طبیعی است و نشانه ای از وجود مشکل در سلامتی فرد نمی باشد. بوی بد دهان هنگام بیدار شدن از خواب شبانه به این دلیل ایجاد می شود که بزاق دهان که بطور منظم مواد غذایی باقیمانده و بوی بد آنها را در طول روز از بین می برد، در طول زمان خواب شبانه کمتر از میزان عادی ترشح می شود. به همین دلیل دهان شما خشک شده و سلول های مرده بر روی زبان و داخل گونه های شما تجمع می کند. باکتری ها از این سلول ها به عنوان غذا استفاده کرده و در نتیجه مصرف آنها بوی بد در دهان ایجاد می شود.

علت و علل

دلیل های احتمالی ایجاد بوی بد در دهان به شرح زیر است:

عفونت لثه: این موضوع یکی از رایج ترین دلایل بوی بد دهان است. برای حفظ وضعیت سلامت لثه ها و بر گرداندن آنها به حالت عادی لازم است که لثه ها بطور منظم و با یک برس نرم مسواک زده شوند و از نخ دندان برای خارج کردن مواد غذایی باقیمانده از دهان استفاده شود زیرا باقیماندن مواد غذایی در دهان باعث ایجاد بوی بد دهان می شود. به هر حال دندان پزشک می تواند روش مناسب برای همه مشکلات دندان را در این زمینه به شما توصیه نماید.

زبان کثیف: بسیاری از دندان پزشکان اعتقاد دارند که تمیز نگه داشتن زبان حتی می تواند اثربخشی بیشتری بر کنترل بوی بد دهان در مقایسه با تمیز نگه داشتن دندان ها داشته باشد. مسواک زدن زبان چیزی است که مردم رم باستان بطور منظم انجام می داده اند و حضرت رسول اکرم نیز پیروان خود را به انجام آن تشویق کرده اند. مسواک زدن زبان را خیلی آرام با یک مسواک دارای پرزهای نرم انجام دهید و در هنگام مسواک زدن از انتهای زبان خود به منظور اجتناب از رفلکس معده دوری کنید.

خشکی دهان: این موضوع می تواند یک محیط عالی برای ایجاد و رشد باکتری های بی هوازی ایجاد کند. صحبت کردن، سیگار کشیدن، مصرف الکل و خر و پف کردن به مدت طولانی تنها بخشی از دلایلی است که می تواند باعث ایجاد خشکی دهان شود. اکثر افراد با بوی بد دهان در هنگام بیدار شدن از خواب شبانه مواجه می شوند که علت آن فقدان تولید بزاق در طول شب است. برای افراد سالم، بوی غذا موقت است و جریان عادی بزاق می تواند این بو را ظرف چند دقیقه از بین ببرد. به هر حال، کسانی که دچار خشکی دهان و کمبود ترشح بزاق هستند، احتمالاً با مشکل بوی بد دهان بطور بلند مدت مواجه می شوند.

مصرف غذاهای خاص: بوی بد دهان می تواند با مصرف برخی غذاهای خاص همچون پیاز و سیر که حاوی ترکیبات گوگرد بو دار هستند، تشدید شود. علاوه بر این لبنیات، گوشت و ماهی حاوی پروتئین های متراکم هستند که منبع غذایی باکتری های بی هوازی می باشد. در نتیجه فعالیت این باکتری ها گوگرد تولید می شود و در عمل این موضوع می تواند باعث ایجاد بوی بد دهان شود. مصرف شکر نیز می تواند یک منبع غذایی برای باکتری ها ایجاد کند. مصرف قهوه و آب میوه ها نیز می تواند به خاطر ماهیت اسیدی آنها و امکان ایجاد محیط ایده آل برای فعالیت باکتری ها باعث ایجاد بوی بد دهان شود.

عدم رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان: عدم رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان می تواند باعث تجمع باکتری ها بر روی دندان ها و لثه ها شود. این موضوع می تواند باعث ایجاد بیماری های لثه همچون التهاب لثه یا پریودنتیت شود و ابتلا به این بیماری ها علت ایجاد بوی بد دهان است. در این حالت پروتئین های حاصل از خون ریزی لثه و بافت لثه بیمار می تواند برای فعالیت باکتری هایی که باعث ایجاد بوی بد دهان می شود، منبع غذایی کافی فراهم کند.

وجود بیماری: مطابق مطالعات انجام شده، تقریباً در 10% موارد، بوی بد دهان به خاطر ابتلا به بیماری های خاص در افراد مشاهده می شود. افرادی که از بیماری دیابت، بیماری ریه، بیماری کلیه، سرطان، بیماری کبد، عفونت های دستگاه تنفسی یا مشکلات متابولیک رنج می برند، در اغلب مواقع با بوی بد مزمن به خاطر خشکی دهان خود مواجه می شوند. سینوزیت، سینه پهلو، برونشیت، ترشحات پشت حلقی و پولیپ  می توانند بر مسیرهای هوای بینی تاثیر گذاشته و در برخی مواقع باعث ایجاد بوی بد دهان شود. برخی از بیماری های رایج دیگر همچون بوی بینی، عفونت لوزه، پوسیدگی دندان، عفونت قارچی دهان و بیماری های لثه نیز علت ایجاد بوی بد دهان هستند. مصرف برخی از داروهای خاص همچون داروهای ضد افسردگی، قرص های فشار خون و آنتی هیستامین نیز به خاطر کاهش سطح ترشح بزاق در دهان بیمار باعث ایجاد بوی بد دهان می شوند.

بوی بد دهان ناشی از معده: تعجب نکنید. غذا نخوردن نیز می تواند باعث بوی بد دهان شود. در حقیقت نخوردن غذا باعث کاهش سطح بزاق مورد نیاز برای شستشوی باکتری ها از روی دندان ها، زبان و لثه ها می شود. وجود استرس نیز می تواند منجر به خشکی دهان شود که با افزایش سطح اسید معده به خاطر استرس تاثیر آن دو چندان می شود. جویدن آدامس می تواند باعث افزایش ترشح بزاق شده و مصرف میوه ها و سبزیجات تازه بین وعده های غذایی نیز می تواند تاثیر مشابه در این حوزه داشته باشد.

سیگار کشیدن: به خاطر اینکه سیگار کشیدن باعث ترش شدن دهان و اختلالات گوارشی می شود، با بوی بد دهان ارتباط داشته است. جویدن تنباکو نیز می تواند تاثیر مشابه بر بوی دهان داشته باشد.

استفاده زیاد از دهان شویه:با وجودی که استفاده از دهان شویه یک کار مناسب است، اما گاهی اوقات می تواند مشکلات بوی بد دهان را به خاطر تحریک بافت دهان تشدید کند. این موضوع در حالی است که استفاده از دهان شویه می تواند بطور موقت باعث از بین رفتن بوی بد دهان شود. در مواقع ضروری، سعی کنید دهان شویه را سریع و با ترکیب کردن آب و چند قرص نعناع انجام دهید.

10

تشخیص

دندان پزشک یا پزشک می توانند متوجه بوی بد دهان در زمانی شوند که بیمار درباره سابقه و علائم بیماری خود صحبت می کند. در برخی موارد، با توجه به رایحه استشمام شده از تنفس بیمار، دندان پزشک یا پزشک ممکن است به دلیل ایجاد مشکل پی ببرند. برای مثال، تنفس دارای بوی «میوه مانند» می تواند از علائم دیابت کنترل نشده باشد. وجود بوی شبیه ادرار در دهان بیمار نیز می تواند نشان دهنده نارسایی کلیه باشد و این موضوع بطور خاص بیشتر در افرادی مشاهده می شود که با ریسک بالای بیماری کلیه مواجه هستند. دندان پزشک سابقه بیماری شما را بررسی می کند و با انجام معاینات لازم سعی می کند علت بوی بد دهان و امکان مصرف داروهایی که می تواند باعث خشکی دهان شود را تشخیص دهد. دندان پزشک همچنین ممکن است درباره رژیم غذایی، عادت های شخصی (سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو) و سایر علائم مربوط به آن همچون زمان آشکار شدن بوی بد دهان و فردی که مشکل را تشخیص می دهد، از شما سوال کند. دندان پزشک وضعیت دندان ها، لثه ها، بافت های دهان و غدد بزاقی شما را معاینه می کند. پزشک همچنین وضعیت سر و گردن و نیز نحوه تنفس کردن شما در زمان خارج کردن هوا از بینی و از دهان را بررسی می نماید. هنگامی که معاینه های پزشک کامل شد، در صورت تشخیص مشکلات سیستماتیک در ارتباط با بوی بد دهان، پزشک احتمالاً به شما توصیه می کند با پزشک خانوادگی خود ملاقات کنید. در شرایط جدی ابتلا به بیماری لثه، دندان پزشک ممکن است به شما پیشنهاد دهد با یک پریودنتیست (دندان پزشک متخصص در حوزه بیماری های لثه) ملاقات کنید. در صورتی که پزشک تشخیص دهد شما دچار عفونت ریه، دیابت، بیماری کلیه، بیماری کبد یا سندروم شوگرن شده اید، نیاز به تشخیص مشکل از طریق آزمایش های لازم وجود خواهد داشت. در این حالت با توجه به نوع بیماری که شک ابتلا به آن وجود دارد، آزمایش های لازم می تواند شامل آزمایش خون، آزمایش ادرار، عکس برداری رادیولوژی از سینه یا سینوس ها، یا سایر آزمایش های مورد نیاز باشد.

درمان

درمان مشکل بوی بد دهان معمولاً با روش های زیر امکان پذیر است:

مسواک زدن و نخ دندان کشیدن

 انواع باکتری هایی که باعث ایجاد بوی بد دهان می شوند در پلاک های دندان وجود دارند و این پلاک ها در اطراف دندان ها در هر دو طرف بالا و بطور خاص زیر خط لثه تشکیل می شوند. به همین خاطر حذف این پلاک ها می تواند محل زندگی باکتری ها را از بین ببرد. به این ترتیب هر چه پلاک کمتری در دهان شما وجود داشته باشد، بوی دهان شما تازه تر و سالم تر خواهد بود.برای تمیز کردن محیط دهان از پلاک ها نیاز به هر دوی مسواک زدن و نخ دندان کشیدن وجود دارد. در حقیقت این تصور که می توان بوی بد دهان در نتیجه پلاک های ایجاد شده در اطراف دندان ها را بدون استفاده موثر از نخ دندان بر طرف کرد، یک ایده نادرست است و استفاده از نخ دندان باید یک بخش لاینفک مراقبت های روزانه از بهداشت دهان در خانه باشد.

تمیز کردن زبان

 در اکثر مواقع، هنگامی که درباره درمان بوی بد دهان صحبت می کنیم، هیچ چیز مهم تر از تمیز کردن زبان نیست. انجام این کار بطور خاص شامل پاک کردن لایه ایجاد شده در بخش انتهایی زبان است که می تواند تاثیر زیادی در بر طرف کردن بوی بد دهان داشته باشد. رعایت کردن نکات زیر در هنگام تمیز کردن زبان می تواند به سادگی بخش زیادی از مشکلات مربوط به بوی بد دهان را از بین ببرد:

  • شما باید به آرامی سعی کنید تا حد ممکن بخش انتهایی زبان خود را تمیز کنید.
  • در صورت مواجه شدن با رفلکس معده تعجب نکنید. در صورت تمیز کردن منظم زبان، امکان کاهش این مشکل با گذشت زمان وجود خواهد داشت.
  • شما باید حداقل یک بار در روز زبان خود را تمیز کنید. با در نظر گرفتن زمان کم مورد نیاز برای انجام این کار، تمیز کردن زبان در هر بار مسواک زدن نمی تواند ایده ای بد برای درمان بودی بد دهان باشد.

استفاده از دهان شویه

 شما ممکن است از دهان شویه یا قرقره برای مراقبت های روزمره خود از دهان در خانه استفاده کنید. گاهی اوقات دهان شویه ها حاوی مواد آنتی باکتریال یا مواد خنثی کننده است. به هر حال پیشنهاد می شود از این محصولات فقط به عنوان یک روش درمانی مکمل و نه روش درمانی اصلی برای کنترل کردن سطح باکتری ها در دهان و نتایج ناشی از فعالیت آنها استفاده شود.

باکتری ها

 گوگرد ماده ای فرار که علت اصلی بوی بد دهان است در نتیجه ضایعات ناشی از فعالیت باکتری های بی هوازی در دهان در زمان هضم پروتئین ها ایجاد می شود. به همین خاطر بسیار مهم است که فرد دهان خود را پس از خوردن غذا و بطور خاص پس از مصرف غذاهایی که حاوی سطح بالایی از پروتئین ها هستند، بطور کامل تمیز کرده و شستشو دهد.هنگامی که غذا خوردن شما تمام شد، ذره های ریز غذا هنوز در دهان شما باقی می ماند. بخش زیادی از این ذره های غذا در بین دندان ها هستند و در بخش انتهای دهان شما در یک لایه پوششی بر روی زبان قرار دارند. با توجه به این که باکتری هایی که باعث ایجاد بوی بد دهان می شود در همین نواحی وجود دارند، اگر شخص بلافاصله و بطور کامل دهان خود را پس از غذا خوردن تمیز نکند، غذای مورد نیاز برای فعالیت باکتری ها در طول یک دوره زمانی طولانی تر در اختیار آنها قرار می گیرد.

حفظ محیط هیدراته دهان

 رطوبت دهان می تواند به شستن باکتری های دهان و تمیز شدن یا کاهش عناصر بو دار ایجاد شده در آن کمک کند. به خاطر بیاورید که خشکی مزمن دهان عاملی است که می تواند باعث ایجاد بوی بد دهان شود. در ادامه نکاتی ارائه می شود که با توجه به آنها می توان رطوبت دهان را در سطح مناسب حفظ کرد:

  1. نوشیدن زیاد آب: اگر شما اجازه دهید که آب بدنتان کاهش پیدا کند، بدن سعی می کند سطح آب خود را با کاهش تولید بزاق در دهان حفظ کند. همانطور که توضیح داده شد بزاق نقش تمیز کننده و کاهش دهنده اثر باکتری و مواد باقیمانده از آن را دارد و فعالیت این باکتری ها می تواند باعث ایجاد بوی بد در دهان فرد می شود.
  2. استفاده روزانه از دهان شویه با آب: دهان شویه با آب می تواند در یک دوره کوتاه مدت با حذف باکتری و کاهش تاثیر باکتری ها به کنترل بوی بد دهان کمک کند. انجام این کار می تواند باعث خارج شدن و از بین رفتن باکتری ها و مواد غذایی شود که احتمالاً در دهان باقی مانده است و در صورت خارج نشدن می تواند به عنوان یک منبع غذایی برای باکتری ها مورد استفاده قرار گیرد.
  3. تحریک ترشح بزاق در دهان: یک راه برای تحریک ترشح بزاق در دهان جویدن آدامس یا مواد دیگر است. با انجام این کار بدن فکر می کند که شما در حال صرف غذا هستید. برای آماده شدن جهت هضم این غذا، بدن شما سطح تولید بزاق را افزایش می دهد. شما می توانید برای این کار از جویدن میخک، دانه های رازیانه، یا یک تکه برگ نعناع یا جعفری استفاده کنید. جویدن آدامس یا محصولات نعنایی می تواند باعث تحریک ترشح بزاق شود. اگر شما قصد استفاده از این محصولات را دارید، مطمئن شوید که این محصولات بدون شکر باشند. زیرا وجود شکر در این محصولات می تواند باعث افزایش رشد باکتری هایی شود که در نهایت باعث ایجاد پوسیدگی در دندان ها می شوند.

مشکلات گوارشی و معده

 اگر بوی بد دهان شما به خاطر مشکلات گوارشی و معده همچون عفونت معده یا رفلکس معده به مری (GORD) ایجاد شده باشد، ممکن است پزشک شما را به متخصص بیماری های معده و روده معرفی کند. در این حالت درمان پیشنهادی بستگی خاص به شرایط گوارشی شما دارد. برای مثال اگر شما دچار زخم معده شده باشید، احتمالاً لازم است که بطور همزمان از دو یا سه آنتی بیوتیک مختلف و داروی زخم معده (PPI) برای رفع مشکل خود استفاده کنید. در اصطلاح تخصصی به این روش درمان «ریشه کن کردن مشکل» گفته می شود.

طب سنتی، گیاهان دارویی و درمان خانگی

برای حداقل کردن بوی بد دهان می توان از روش های محدود، ساده و خود مراقبتی استفاده کرد. در این رابطه روش های مختلفی وجود دارد که می توان برای رفع بوی بد دهان در خانه از آنها استفاده کرد.

  1. نوشیدن چای سبز و چای سیاه – چای سبز و چای سیاه حاوی پلی فنول ها است که می تواند به حذف ترکیبات گوگرد و نیز کاهش سطح باکتری های موجود در دهان کمک کند.
  2. مصرف میوه ها و سبزیجات حاوی فیبر – یکی از موثرترین راه ها برای حذف باکتری های موجود در دهان مصرف روزانه یک سیب است. مصرف سیب همچنین می تواند به حفظ سطح رطوبت دهان نیز کمک کند.
  3. استفاده از مکمل های غذایی –استفاده از ویتامین های سی، دی، ای و بی استفاده کنید. این ویتامین ها می توانند به کاهش ماده مخاطی اضافی بدن و نیز اسیدهای تولید شده بطور طبیعی کمک کنند.
  4. مسواک زدن دندان ها با جوش شیرین – باکتری هایی که باعث بوی بد دهان می شوند در محیط اسیدی دهان رشد کرده و گسترش پیدا می کنند. به همین خاطر گاهی اوقات مسواک زدن دندان ها با جوش شیرین می تواند به خنثی شدن اسید اضافی موجود در دهان کمک کند و باعث رفع بوی بدن دهان شود.

11

پیشگیری

بوی بد دهان که در نتیجه مشکلات دندان ایجاد شده باشد به سادگی قابل پیشگیری است. در این حالت مراقبت های روزانه همچون مسواک زدن دندان ها، زبان و لثه پس از هر بار غذا خوردن، نخ دندان کشیدن، و دهان شویه می تواند به جلوگیری از ایجاد مشکل کمک کند. علاوه بر این ملاقات منظم با دندان پزشک (حداقل دو بار در سال) برای معاینه وضعیت دندان ها و تمیز کردن حرفه ای دندان ها و لثه در پیش گیری از ایجاد این مشکل می تواند نقش موثر داشته باشد.

لطفاً به خاطر داشته باشید که پیشگیری از بوی بد دهان همواره ساده تر از درمان آن است. با ایجاد عادت های صحیح شما می توانید بطور موثر از ایجاد بوی بد در دهان خود پیش گیری نمایید. در ادامه برخی از روش های ساده دیگر برای پیشگیری از بوی بد دهان مطرح شده است:

  1. مصرف غذاهای غنی از فیبر
  2. خودداری از مصرف داروهای خشک کننده دهان – سعی کنید از مصرف داروهای و قرص های ضد افسردگی، مسکن ها و آنتی هیستامین تا زمانی که نیاز قطعی به مصرف آنها وجود ندارد، خودداری کنید. مصرف این داروها می تواند از ترشح بزاق در دهان جلوگیری کرده و باعث ایجاد بوی بد دهان شود.
  3. دهان خود را پس از مصرف گوشت، ماهی و محصولات لبنی تمیز کنید.
  4. سیگار نکشید.
  5. به جای تنفس از طریق دهان سعی کنید از مسیر بینی خود تنفس کنید.
  6. زیاد آب بنوشید.
  7. دندان های مصنوعی خود را حداقل یک بار تمیز کنید – از روش های درمانی مناسب مشابه آنچه در مورد دندان های طبیعی خود رعایت می کنید، برای تمیز کردن دندان های مصنوعی استفاده کنید.
  8. محصولات لبنی را از رژیم غذایی خود حذف کنید.

اگر مشکل بوی بد دهان شما طولانی شد و حتی پس از یک دوره دنبال کردن همه نکات و راهنمایی های ارائه شده در این نوشته ادامه داشت، شما باید با یک دندان پزشک برای معاینه و تمیز کردن دهان ملاقات کنید و به این ترتیب دندان پزشک می تواند وضعیت شما را به نحو مناسب ارزیابی نماید و علت و دلایل بوی بد دهان را شناسایی کند همانطور که پیش تر گفته شد این علت های ممکن است ناشی از معده، لثه، حلق، قرص، دارو و… باشند.

علت خشکی دهان و درمان آن

گزرستومی (xerostomia) که معمولاً به عنوان خشکی دهان شناخته می شود، به خودی خود یک بیماری نیست. بلکه در حقیقت این عارضه می تواند نشانه ابتلا به بسیاری بیماری ها و مشکلات دیگر است. این بیماریباعث می شود ترشح بزاق در دهان کاهش پیدا کرده یا متوقف شود. بزاق دهان نقش تعیین کننده در مرطوب کردن دهان و کمک به بلع و چشیدن مزه غذا دارد. علاوه بر این بزاق می تواند به جلوگیری از ایجاد پوسیدگی با شستن غذا و پلاک از روی دندان ها کمک کند و در خنثی کردن محیط اسیدی دهان که برای مینای دندان مضر و خطرناک است، نقش موثر دارد. علت خشکی دهان همیشه ناشی از وجود مششکل دیگری است که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

اگر سطح بزاق در دهان کاهش پیدا کند، دندان ها و لثه های شما با افزایش ریسک و خطر ایجاد پوسیدگی مواجه خواهند شد. علاوه بر این بیمارانی که به خشکی دهان مبتلا می شوند به احتمال بیشتر دچار بیماری هایی می شوند که بر بافت های نرم دهان تاثیر دارند و برای مثال از این بیماری ها می توان از عفونت مخمر (برفکی) نام برد. علاوه بر این در صورت خشکی دهان ممکن است رژیم غذایی شما نیز به خاطر آسیب دیدن توانایی مزه کردن غذا در مقایسه با شرایط عادی تحت تاثیر قرار گیرد. برای افرادی که از دندان های مصنوعی کامل استفاده می کنند ابتلا به مشکل خشکی دهان می تواند باعث از بین رفتن میزان چسبندگی دندان های مصنوعی در دهان شود. در این رابطه فرد ممکن است احساس کند دندان های مصنوعی در دهان لق شده است.

فهرست مطالب [پنهان سازی]

  • 1 علائم
  • 2 علت
  • 3 زمان مراجعه به پزشک
  • 4 تشخیص علت
  • 5 درمان
  • 6 پیشگیری

علائم

هر چند خشکی دهان خود یک علامت بیماری است، اما گاهی اوقات با سایر علایم مشاهده می شود. این علایم به شرح زیر هستند:

  • تشنگی مکرر
  • احساس سوختگی یا سوزش دهان و به خصوص بر روی زبان
  • قرمزی و خشک شدن زبان
  • ایجاد زخم در دهان یا گوشه های لب
  • مشکل در بلعیدن غذا
  • ایجاد مشکل در چشیدن مزه غذا
  • زخم شدن گلو و گرفتن صدا
  • بوی بد دهان
  • مشکلات صحبت کردن
  • خشک شدن مسیر هوای بینی
  • خشک شدن و ترک خوردن لب ها
  • افزایش مشکلات دندان پزشکی همچون پوسیدگی دندان و ابتلا به بیماری پریودنتال
  • ایجاد مشکل در استفاده از دندان های مصنوعی
  • ابتلای مکرر به عفونت برفکی در دهان
  • سرماخوردگی
  • تلخی دهان

علت

علت خشکی دهان متفاوت می باشد. برخی از دلایل معمول این مشکل به شرح زیر هستند:

  • تاثیرات جانبی ناشی از مصرف بعضی داروها: مصرف موارد زیادی از داروها می تواند باعث خشکی دهان شود. این داروها شامل تسکین دهنده های درد و داروهای مورد استفاده برای درمان افسردگی، علائم سرما خوردگی، اسپاسم عضلانی و آلرژی است. مصرف این داروها رایج ترین دلیل ابتلا به این بیماری است. علاوه بر این افراد مسن در حالت عادی مقدار زیادی دارو مصرف می کنند و بسیاری از این داروها می تواند باعث ایجاد این عارضه شود. به همین خاطر افراد مسن بطور خاص به احتمالی بیشتر به خشکی دهان مبتلا می شوند.
  • عوارض ناشی از بیماری ها و عفونت ها: خشکی دهان بیشتر در بین افراد مبتلا به بیماری های خاص ایجاد می شود. این بیماری ها شامل دیابت، کم خونی، فیبروز کیستی، روماتیسم مفصلی، فشار خون بالا و عفونت ناشی از بیماری ایدز است. خشکی دهان علاوه بر این می تواند در هنگام ابتلا به سندروم شوگرن نیز ایجاد شود. در این بیماری، پادتن های بدن به بزاق و ترشحات غدد بزاقی حمله می کنند. بعضی از عفونت های ویروسی همچون اوریون نیز می توانند بر ترشح بزاق تاثیر گذاشته و باعث خشکی دهان شود.
  • دهیدراسیون یا کم شدن آب بدن: هر شرایطی که باعث از بین رفتن آب بدن شود عامل موثر در ابتلا به خشکی دهان است. این شرایط شامل تب، عرق کردن زیاد، حالت تهوع همراه با استفراغ، اسهال، از دست دادن خون یا از دست دادن آب بدن از طریق پوست پس از ایجاد سوختگی است.
  • پرتو درمانی: خشکی دهان از عوارض جانبی پرتو درمانی است که برای درمان سرطان در ناحیه سر و گردن استفاده می شود.
  • عمل جراحی برداشتن غدد بزاقی: اگر یک غده بزاقی بیش از حد رشد کرده و توسعه پیدا کند، عمل جراحی برداشتن غدد بزاقی برای رفع مشکل بیمار توصیه می شود.

زمان مراجعه به پزشک

علائم خشکی دهان می تواند به شدت با یکدیگر متفاوت باشد. فقط دندان پزشک یا پزشک می تواند به نحو صحیح وضعیت دهان شما را در ارتباط با خشکی آن بررسی کند. اگر شما با علائم ناشی از خشکی دهان مواجه هستید، با دندان پزشک خود تماس بگیرید. در صورت خشک شدن دهان امکان توسعه سریع پوسیدگی دندان در دهان وجود دارد. اگر شما کم آب می نوشید و نیاز به نوشیدن آب برای بلعیدن غذای خود دارید، با پزشک یا دندان پزشک خود تماس بگیرید.

تشخیص علت

600x448xxerostomia.jpgqa9c03a.pagespeed.ic_.kXajbJsrPUvzxYBikZJF-300x224

خشکی دهان علامت ایجاد مشکل است، و یک بیماری نیست. درباره این مسئله با دندان پزشک و پزشک متخصص صحبت کنید تا با بررسی وضعیت شما علت خشکی دهان مشخص شود. دندان پزشک از شما درباره سابقه درمانی و علائم مشکل و نیز داروهای مصرفی سوال خواهد کرد. این داروها شامل داروهای تجویز شده و داروهای غیر تجویزی و نیز درمان های گیاهی است. علاوه بر این دندان پزشک وضعیت دهان شما را بررسی می کند و به این ترتیب وضعیت ترشح بزاق و نیز وضعیت ترک ها، زخم ها و علائم احتمالی مربوط به ایجاد پوسیدگی و بیماری لثه را مشخص می نماید.

درمان

علائم بیماری قابل درمان است. به هر حال، تا زمانی که دلایل ایجاد مشکل درمان نشود، احتمالاً این شرایط برای شما وجود خواهد داشت. راه های درمان خشکی دهان بستگی به علت آن دارد.اگر غدد بزاقی شما برداشته شده یا دچار آسیب شوند، این شرایط حتی می تواند دائمی نیز باشد. استفاده از رادیو درمانی برای درمان سرطان در ناحیه سر و گردن نیز می تواند بطور دائم بر ترشح بزاق از غدد بزاقی بدن تاثیر داشته باشد. درمان خشکی دهان بر سه حوزه به شرح زیر تمرکز دارد:

  • خلاص شدن از علائم
  • پیشگیری از پوسیدگی دندان
  • افزایش ترشح بزاق در صورت امکان

دکتر به شما توصیه می کند بهداشت دهان و دندان خود را به خوبی رعایت کنید. این کار به معنی این است که باید به نحو صحیح و بطور منظم مسواک زده و نخ دندان بکشید. علاوه بر این لازم است شما ملاقات منظم با دندان پزشک داشته باشید. در مطب، دندان پزشک یا متخصص دهان از ماده فلوراید بر روی دندان های شما استفاده می کند. همچنین ممکن است به شما توصیه شود از دهان شوی حاوی فلوراید در خانه استفاده کنید. در این حالت ممکن است نیاز به همکاری پزشک و دندان پزشک شما برای مدیریت مشکل خشکی دهان وجود داشته باشد.

درمان استفاده شده برای رفع مشکل بستگی به شدت مشکل ایجاد شده و علت خشکی دهان دارد. در این حالت فلوراید درمانی می تواند به پیشگیری از ایجاد پوسیدگی کمک کند. برای بهبود سریع تر می توان از دهان شویه، اسپری یا ژل حاوی بزاق مصنوعی استفاده کرد. علاوه بر این با توجه به شرایط درمانی و تشخیص مشکل، پزشک یا دندان پزشک ممکن است به شما استفاده از داروهایی را تجویز کند که باعث ترشح بیشتر بزاق در دهان می شود. برای کاهش علائم مشکل، اقدامات زیر را انجام دهید:

  • زیاد آب بنوشید تا به این ترتیب مخاط دهان خود را مرطوب نگه دارید. همیشه همراه خود آب داشته باشید و نوشیدن آب را در تمام طول مدت روز انجام دهید.
  • شیرینی های سفت بدون شکر، تکه های یخ یا یخمک بدون شکر بمکید اینکار باعث می شود تا کمتر احساس خشکی دهان داشته باشید.
  • در هنگام جویدن آدامس از آدامس های بدون شکر استفاده کنید.
  • از مرطوب کننده دهان یا مواد جایگزین بزاق استفاده کنید.
  • از دهان شویه ها و شستشو دهنده هایی استفاده کنید که حاوی الکل نباشند.
  • از مصرف غذاهای شور و خشک (مثل شیرینی ها و غذاهای خشک و ترد) و غذاها و نوشیدنی های حاوی سطح بالای شکر خودداری کنید.
  • از مصرف نوشیدنی های حاوی الکل یا کافئین خودداری کنید. این نوشیدنی ها باعث کاهش سطح آب بدن به خاطر افزایش دفعات ادرار و خشکی دهان می شوند.
  • از سیگار کشیدن خودداری نمایید.
  • برای کاهش التهاب بافت های خشک، از مرطوب کننده روی لب ها استفاده کنید و از مسواک نرم برای مسواک زدن دندان ها و لثه های خود بهره گیرید.

پیشگیری

به منظور پیشگیری از خشکی دهان، باید در صورت امکان از عوامل ایجاد کننده آن دوری کرد. برای مثال، اگر بیماری مربوط به مصرف داروهای خاص است، پزشک می تواند داروهایی که خشکی کمتری را به همراه دارند، برای مصرف شما توصیه کند. سعی کنید به مقدار زیاد از داروهای سرما خوردگی و آنتی هیستامین ها استفاده نکنید. شما همچنین می توانید برای پیشگیری یا مدیریت خشکی دهان اقدامات مشخصی را با توجه به نظر پزشک انجام دهید.

خشکی دهان در کودکان، نوزادان و در حاملگی نیز می تواند بروز کند، همچنین ممکن است فقط در صبح و یا در شب باشد. این عارضه همچنین در ماه مبارک رمضان و بعد از مسواک زدن نیز ممکن است احساس شود. با درمان و رفع صحیح علت خشکی دهان، اکثر بیماران احساس بهتری پیدا کرده و غذاها را مجدداً به صورت عادی مزه خواهند کرد. با رعایت مناسب بهداشت دهان، افراد مبتلا به خشکی دهان می توانند مشکلات احتمالی دهان و دندان خود را که به این مشکل مربوط هستند، بطور موثر کاهش دهند.

درمان آفت دهان و علت آن

آفت دهان (زخم یا ورم آفتی) یک زخم کوچک و دردناک در داخل دهان است. این زخم ممکن است بر روی زبان یا داخل گونه ها، لب ها، و گلو ایجاد شود و رنگ آنها معمولاً سفید، خاکستری، یا زرد است و حاشیه قرمز رنگ دارد. آفت دهانی رایج ترین نوع زخم دهانی است که در حدود 20% افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. زنان بیشتر از مردان دچار این بیماری می شوند. یک علت آفت دهانی می تواند زمینه ارثی باشد و می تواند در کودکان، نوزادان و شیرخواران نیز بوجود آید. این بیماری مشابه تبخال (تاول تب) نیست. تبخال در نتیجه ویروس هرپس ایجاد می شود و یک عفونت واگیر دار است. این موضوع در حالی است که آفت دهان واگیر دار نیست و دارای سه نوع اصلی به شرح زیر می باشد:

  1. آفت های مینور که اندازه ای بین 3 تا 10 میلیمتر (mm) دارند: رایج ترین نوع آفت دهان هستند. این زخم ها بطور معمول 10 تا 14 روز ماندگار بوده و بدون انجام فعالیت خاص درمان می شوند.
  2. آفت های ماژور: این آفت ها بزرگتر و عمیق تر از آفت های مینور، دارای حاشیه غیر عادی و قطر بزرگتر از 10 میلیمتر می باشند. آفت های ماژور از چند هفته تا چند ماه ماندگاری دارند و پس از بهبود، اثر زخم آن ها باقی می ماند.
  3. زخم های آفتی که شبه تبخال هستند: از یک گروه بزرگ از زخم های متعدد تشکیل شده اند. این زخم ها آفت های کوچک (2 تا 3 میلیمتر) هستند اما تعداد آنها بطور هم زمان ممکن است به 100 عدد نیز برسد. این زخم ها نیز بدون باقی ماندن آثار زخم درمان می شوند.

فهرست مطالب [پنهان سازی]

  • 1 علائم و نشانه های
  • 2 علت
  • 3 تشخیص
  • 4 درمان
  • 5 پیشگیری

علائم و نشانه های

آفت دهان زخم های دردناک هستند که در داخل دهان مشاهده می شوند. این زخم ها را می توان بر روی زبان، داخل گونه، روی لثه ها، داخل لب ها، یا بر روی بافت نرم سقف دهان در قسمت انتهای دهان مشاهده کرد. علائم رایج آفت دهان شامل موارد زیر است:

  • احساس سوختگی، خارش یا تیر کشیدن تا 24 ساعت قبل از ظاهر شدن آفت در دهان
  • حفره های شبیه آفت به رنگ سفید، خاکستری، یا زرد با حاشیه های قرمز رنگ
  • دردناک بودن آفت دهان
  • ایجاد مشکل برای صحبت کردن و بلع غذا

علائمی که کمتر در بین بیماران مشاهده می شوند و می توانند نشان دهنده مشکلات جدی تر در ارتباط با ایجاد عفونت باشند، به شرح زیر هستند:

  • تب
  • ورم غدد لنفاوی
  • کم تحرکی و سستی
  • افزایش وزن
  • عفونت برفکی در دهان یا گلو

در صورتی که با علائم زیر در ارتباط با آفت دهان خود مواجه شدید، حتماً با پزشک یا دندان پزشک خود تماس بگیرید:

  • آفت های دهان بزرگتر از حالت عادی،
  • ادامه یافتن برای مدت بیش از سه هفته،
  • وجود درد زیاد که حتی پس از مصرف داروهای مسکن نیز بر طرف نشود،
  • ایجاد مشکل برای نوشیدن آب برای حفظ سطح هیدرات بدن،
  • مشاهده تب
  • پخش شدن آفت دهان،

علت

در اکثر موارد دلیل ایجاد آفت دهان ناشناخته است و عوامل متعدد می تواند علت آفت دهان باشند. برخی از دلایل احتمالی ایجاد آفت دهان به شرح زیر هستند:

  • وارد شدن آسیب به دهان می تواند، باعث آفت های ساده دهان شود. این آسیب ها می توانند شامل مسواک زدن شدید دندان ها، ترمیم های دندان پزشکی، استفاده از دندان مصنوعی و صدمه دیدن به خاطر فعالیت های ورزشی باشند.
  • مصرف مواد غذایی اسیدی شامل انواع مرکبات می تواند باعث ایجاد آفت دهان یا وخیم تر شدن وضعیت آن شود.
  • حساسیت یا آلرژی غذایی (به هر نوع مواد غذایی دارای سطح اسید بالا تا شکلات و قهوه)
  • رژیم های غذایی که سطح ویتامین 12B، روی، فولیک اسید، یا آهن آنها پایین است.
  • استفاده از خمیر دندان های حاوی سدیم لوریل سولفات
  • آلرژی به باکتری های خاص موجود در دهان
  • اختلالات هورمونی
  • استرس احساسی
  • سیگار کشیدن
  • بیماری های دستگاه گوارشی همچون بیماری سلیاک، بیماری کرون و کولیت
  • ناهنجاری های خود ایمنی همچون لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا بیماری بهجت می تواند علت آفت دهان باشد.

تشخیص

برای تشخیص آفت دهان نیازی به انجام آزمایش خاص نیست. دکتر یا دندان پزشک شما می تواند با معاینه ظاهری شما مشکل آفت دهان را تشخیص دهد. در برخی موارد، ممکن است نیاز به انجام آزمایش های متعددی برای بررسی سایر مشکلات مربوط به سلامتی وجود داشته باشد و این آزمایش ها زمانی لازم است که مشکل آفت دهان جدی و مزمن شده باشد.

درمان

9

در اکثر موارد، آفت دهان نیازمند درمان خاص نیست. اگر یک نفر در حال حاضر دارای مشکل آفت دهان باشد، می توان از اقدامات معمول برای کاهش درد یا ناراحتی ایجاد شده توسط آفت و نیز افزایش سرعت بهبود استفاده کرد:

  • داروهای آفت دهان را می توان به صورت مستقیم روی زخم قرار داد و در کنار آن استفاده از دهان شویه و داروهای دهانی برای کاهش درد یا التهاب ایجاد شده مفید است.
  • از خوردن مواد غذایی اسیدی همچون مرکبات یا غذاهای تند که می توانند آفت دهان را تشدید کند، اجتناب و خودداری کنید.
  • اگر فرد با فقر ویتامین مواجه باشد (دکتر می تواند وجود این مسئله را آزمایش کند)، که در این حالت مکمل های غذایی برای فرد تجویز می شود.
  • دندان های خود را به آرامی مسواک بزنید و از مسواک های دارای برس نرم استفاده کنید.
  • از خمیر دندان ها و دهان شویه هایی استفاده کنید که حاوی سدیم لوریل سولفات نباشند.
  • یک راه حل خانگی دیگر برای حل این مشکل ترکیب کردن منیزیم هیدروکسید با دیفن هیدرامین و استفاده از آن به عنوان مایع دهان شویه.
  • سایر درمان های طبیعی می تواند شامل استفاده از قرقره گیاه شیرین بیان با آب گرم، و دهان شویه با آب نمک باشد.

داروهای دهانی متعدد زیر می توانند به کاهش علائم ناشی از آفت دهان کمک کنند:

  • داروهای موجود در داروخانه ها همچون ایبوپروفن (آدویل)، استامینوفن (تیلنول)، یا ناپروکسن را می توان برای کمک به کاهش ناراحتی مورد استفاده قرار داد.
  • از موارد دیگر داروی آفت دهان می توان به قرص های روی یا ویتامین B و C می توانند برای کاهش علائم آفت های دهان استفاده شوند.

ژل ها و پمادهای موضعی مختلف برای کاهش درد، التهاب و جلوگیری از عفونت دهان به شرح زیر قابل استفاده هستند:

  • داروهای مسکن موضعی: ژل هایی همچون بنزوکائین و لیدوکائین (یک داروی بی حسی) می توانند بطور مستقیم بر روی آفت های دهان برای کاهش درد یا ناراحتی ناشی از آن ها استفاده شود. این نوع از داروها را می توان از داروخانه ها تهیه کرد.
  • داروهای موضعی ضد التهاب: داروهای استروئید را می توان بطور موضعی برای کاهش التهاب ناشی از آفت های دهان استفاده کرد. برای مصرف این داروها نیاز به تجویز پزشک وجود دارد و دارو باید دقیقاً مطابق دستور پزشک مصرف شود.
  • آنتی بیوتیک های موضعی: این داروها می توانند توسط پزشک یا دندان پزشک در صورتی تجویز شوند که احتمال ایجاد عفونت باکتریایی به خاطر آفت دهان وجود داشته باشد. قرمزی، خشکی، تجمع مواد فاسد، یا تب از علائم ایجاد عفونت هستند.

امروزه چند دهان شویه مختلف وجود دارد که می توان از آنها برای درمان علائم ناشی از آفت دهان استفاده کرد. این دهان شویه ها به شرح زیر هستند:

  • شربت دیفن هیدرامین از داروخانه ها قابل تهیه است و می تواند به عنوان دهان شویه استفاده شود که در حقیقت تاثیرات موضوعی بی حسی بر روی بافت دهان و آفت دهان دارد. این ترکیب را در دهان خود قرار دهید، محلول را برای 30 ثانیه تا یک دقیقه قرقره کنید و سپس آن را بیرون بریزید. مراقب باشید که محلول را در گلوی خود فرو نبرید.
  • دهان شویه استروئید ضد التهاب که می تواند توسط پزشک یا دندان پزشک برای کمک به کاهش التهاب ایجاد شده تجویز شود.
  • دهان شویه آنتی بیوتیک تتراسیکلین می تواند برای شما توسط پزشک تجویز شده و استفاده از آن نشان داده که این دهان شویه تاثیر قابل توجه بر کاهش درد و بهبود درمان آفت دهان دارد. این دهان شویه نباید توسط زنان باردار، افرادی که به تتراسیکلین آلرژی دارند، یا افراد زیر 16 سال استفاده شود.

پیشگیری

آفت دهان همواره می تواند دوباره ایجاد شود، اما شما می توانید با رعایت نکات زیر تعداد دفعات تکرار این مشکل را کاهش دهید:

  • در ارتباط با آنچه می خورید، مراقبت کافی داشته باشید. سعی کنید از خوردن غذاهایی که می توانند دهان شما را تحریک کنند، خودداری نمایید. این غذاها می توانند شامل آجیل، چیپس، چوب شور، ادویه های خاص، غذاهای شور و میوه های اسیدی همچون آناناس، گریپ فروت، و پرتقال باشند. همچنین لازم است شما از غذاهایی که به آنها حساسیت یا آلرژی دارید، دوری کنید.
  • انتخاب غذاهای سالم. برای کمک به پیشگیری از ایجاد فقرغذایی و ایجاد آفت دهان لازم است شما مقدار زیادی از میوه ها، سبزیجات و دانه های کامل را مصرف کنید.
  • در زمان جویدن غذا صحبت نکنید. انجام این کار می تواند جراحت های مینور به لایه حساس و ظریف داخل دندان وارد کند.
  • دنبال کردن عادات مناسب برای حفظ بهداشت دهان: مسواک زدن منظم بعد از صرف غذا و نخ دندان کشیدن یک بار در روز می تواند دهان شما را تمیز و خالی از مواد غذایی نگه دارد که می توانند باعث ایجاد آفت دهان شوند. برای این کار از یک مسواک دارای برس نرم به منظور جلوگیری از ایجاد التهاب به بافت داخل دهان استفاده کنید و از خمیر دندان ها و دهان شویه هایی استفاده نکنید که حاوی سدیم لوریل سولفات هستند.
  • مراقب دهان خود باشید: اگر شما از ابزارهای دندان پزشکی استفاده می کنید، از دندان پزشک خود بخواهید گوشه ها و لبه های این ابزارها را به میزان کافی صیقل بزند تا به این ترتیب فاقد لبه های تیز باشند.
  • سطح استرس خود را کاهش دهید: اگر به نظر می رسد آفت دهان شما مربوط به استرس است، تکنیک های کاهش استرس همچون مدیتیشن و تصور هدایت شده را فرا گرفته و از آنها در زندگی روزمره خود استفاده کنید.

آفت دهان عارضه ایی است که می تواند در همه افراد حتی در کودکان، نوزادان و شیرخواران بوجود آید. علت آفت دهان در ابتدای مقاله شرح داده شد. اکثر آفت های دهان نیازی به درمان ندارد و با استفاده از داروهای آفت دهان بصورت درمان خانگی، بهبودی حاصل می شود ولی بعضی از انواع شدید و حاد آن که بطور مداوم تکرار می شوند نیاز به مراجعه به پزشک و تشخیص علت آن می باشد. تشخیص این بیماری از طریق شهودی توسط پزشک صورت می پذیرد. بعضی معتقد هستند که ترکیباتی مانند جوش شیرین و رب انار می تواند مفید باشد.

بیماری سوزش دهان:علت و درمان

بیماری سوزش دهان (BMS) یک مشکل رایج اما پیچیده است که باعث می شود افراد بیمار احساس سوختگی و سوزش دهان و زبان و لب و زبان و گلو و لثه (و گاهی اوقات در تمام دهان و دور دهان) خود داشته باشند. در این رابطه اغلب علائم آشکار از التهاب وجود ندارد و علت سندروم می تواند دلایل متعدد باشد که از یائسگی تا مشکلات روانی و نیز فقر ویتامین را شامل می شود. این بیماری بطور تقریبی 5 درصد مردم آمریکا را تحت تاثیر خود قرار می دهد و معمولاً در بین افراد بالاتر از 60 سال مشاهده می شود. با وجودی که هر دو جنس زنان و مردان مستعد ابتلا به سندروم سوزش دهان هستند، با این وجود این مشکل بیشتر در بین زنان پیر مشاهده می شود (بین 18 تا 33 درصد از زنان پس از یائسگی به این سندرم می شوند). این سندروم همچنین درد زبان و درد دهان نیز نامیده می شود. سندروم سوزش دهان یک شکل از سرطان نیست و نمی تواند عامل سرطانی محسوب شود.

فهرست مطالب 

  • 1 علائم و نشانه ها
  • 2 علل و علت
  • 3 تشخیص
  • 4 درمان
  • 5 عوارض
  • 6 پیشگیری

علائم و نشانه ها

درعمل مجموعه متنوعی از علائم با سندروم سوزش دهان ارتباط دارند. علامت اصلی این بیماری احساس سوزش است که می تواند به صورت ملایم یا جدی در دهان و گلو و لب ها و زبان و دور دهان وجود داشته باشد. بسیاری از بیماران حالت خود را با اصطلاح «سوختگی» توصیف می کنند. سایر علائم مربوط به این مشکل می تواند شامل خشکی دهان یا مزه تند یا تلخ باشد. بیماران مبتلا به این مشکل اغلب بیان می کنند که درد آنها تدریجی و فوری است و با گذشت زمان تشدید می شود. این مشکل می تواند بر خوابیدن فرد نیز اثر گذار باشد. ناراحتی و عدم آرامش همراه با بیماری سوزش دهان می تواند باعث تغییرات در حالت فرد، کج خلقی، تشویش و نیز افسردگی شود.

علل و علت

دلیل دقیق سندروم سوزش دهان مشخص نیست. در 30 درصد موارد علت این بیماری مجموعه ای از شرایط موجود است که می تواند بر سلامت دهان تاثیر گذارد. برخی شرایط تاثیرگذار در این حالت می تواند یائسگی، دیابت،  فقر آهن، روی، فولات، ویتامین B1، ویتامین ریبو فلاوین، B6، B12 و عوارض ناشی از درمان سرطان همچون رادیودرمانی و شیمی درمانی باشد.

در اکثر موارد، هیچ تشخیص خاصی برای شناسایی مشکل وجود ندارد. علائم سندروم سوزش دهان می تواند در نتیجه خشکی دهان، وارد کردن ضربه و فشار به زبان، سایش دندان ها به یکدیگر (دندان قروچه)، سوزش یا قرارگیری نادرست دندان های مصنوعی در دهان، و برفک دهان (یک عفونت قارچی که با زخم های سفید در دهان همراه است) ایجاد شود. بعضی از تحقیقات انجام شده در این زمینه نشان می دهند مشکلات عصبی و آسیب های احتمالی مربوط به آن، عوامل روانی به خصوص افسردگی و تشویش، آلرژی، رفلکس اسیدی، و مصرف داروهایی که می توانند باعث خشکی دهان شوند علت ابتلا به سوزش دهان هستند. به هر حال برای فردی که به این بیماری مبتلا است مشاهده بیش از یک علت برای ایجاد درد یا اینکه نتوان هیچ علتی را برای مشکل مشاهده کرد، مسئله ای عادی و طبیعی محسوب می شود. به هر حال در حدود یک سوم بیماران مبتلا به سوزش دهان بیان می کنند که این علائم در ابتدا به صورت کوتاه پس از استفاده از روش های درمانی دندانپزشکی، ابتلا به بیماری یا مصرف دارو ایجاد شده است. این سندرم مسئله ای غیر عادی نیست. به هر حال، خطر ابتلا به این بیماری در صورت وجود شرایط زیر بیشتر خواهد بود:

  • اگر شما زن هستید
  • یائسگی
  • اگر شما در دهه 50، 60 یا حتی 70 سالگی عمر خود می باشید

بیماری سوزش دهان معمولاً به صورت ناگهانی شروع می شود و در این رابطه عاملی که نشان دهنده ایجاد مشکل باشد، مشاهده نمی شود. با این وجود بعضی مطالعات پیشنهاد می دهند که عوامل خاص می توانند خطر ابتلا به سندروم سوزش دهان را افزایش دهند. این عوامل خطر می توانند شامل موارد زیر باشند:

  • عفونت دستگاه تنفسی فوقانی
  • استفاده قبلی از روش های درمانی دندان پزشکی
  • واکنش آلرژیک به مواد غذایی
  • مصرف داروهای خاص
  • آسیب وارد شدن در طول رویدادهای روزمره
  • استرس
  • تشویش
  • افسردگی

تشخیص

14

تشخیص سندرم سوزش دهان دشوار است زیرا این مشکل می تواند ریشه در تعدادی از شرایط مختلف فیزیکی یا روانی داشته باشد. به همین دلیل مهم است که شما با دندان پزشک یا پزشک خود برای تجویز یک برنامه درمانی مناسب صحبت کنید. دندان پزشک شما فرآیند درمان را با بررسی سابقه درمانی و سوال درباره علائم بیماری شما شروع می کند. در این مرحله پزشک احتمالاً به دنبال عوامل دهانی ایجاد کننده مشکل، همچون برفک دهان با استفاده از نمونه برداری یا ابزارهای مخصوص می باشد. علاوه بر این پزشک ممکن است به دنبال یافتن علائم خشکی دهان باشد. با این وجود به دلیل این که  سندرم احساس سوزش دهان در نتیجه بسیاری از عوامل مختلف ایجاد می شود، دندان پزشک ممکن است شما را به یک پزشک عمومی یا متخصص برای انجام آزمایش های اضافی بر روی خون، آلرژی، کبد یا تیروئید معرفی کند.

درمان

درمان سوزش دهان بستگی به شرایط بیمار و علت ایجاد مشکل دارد. اگر علت بیماری سوزش دهان مربوط به مشکلات دهان باشد، دندان پزشک می تواند از روش های مختلف برای بهبود بیمار استفاده کند. برای دهان خشک، دندان پزشک ممکن است به شما توصیه کند مایعات بیشتری بنوشید یا داروهایی را برای شما تجویز کند که باعث تحریک ترشح بزاق در دهان می شود. در صورت ابتلا به برفک امکان درمان آن از طریق داروهای ضد قارچ دهانی همچون نیستاتین یا فلوکونازول وجود دارد. اگر مشکل مربوط به دندان های مصنوعی است، دندان پزشک می تواند اصلاحات لازم را بر روی دندان مصنوعی برای رفع مشکل انجام دهد یا در صورت نیاز دندان های مصنوعی قدیمی را با دندان های مصنوعی جدید جایگزین نماید. استفاده موضعی از کپسایسین که یک ماده طبیعی است و در فلفل قرمز یافت می شود،  می تواند به تسکین برخی بیماران مبتلا به سوزش دهان و زبان کمک فراوان کند.

اگر دندان پزشک شما تشخیص دهد که هیچ شرایط دهانی وجود ندارد که باعث سوزش دهان شده باشد، احتمالاً شما را به یک پزشک خانواده یا پزشک متخصص برای بررسی مشکل معرفی می کند. در این صورت پزشک درمان شما را با آزمایش کامل خون شروع می کند که بهترین حالت برای شروع درمان است. اگر پزشک تشخیص دهد که یائسگی علت بیماری شوزش دهان و زبان می باشد، از هورمون درمانی می توان برای بهبود استفاده کرد. علاوه بر این روش های درمانی، داروهای دیگری نیز هستند که می توانند به رفع مشکل و درمان شما کمک نمایند. علاوه بر روش های درمانی و داروهای تجویز شده، برخی اقدامات نیز وجود دارند که شما انجام آنها می توانید به بهبود علائم مشاهده شده کمک کنید. احتمالاً با انجام این فعالیت ها شما می توانید ناراحتی های مزمن سختگی و سوزش دهان و زبان خود را بطور چشمگیر کاهش دهید:

  • نوشیدن بیشتر مایعات می تواند به کاهش احساس خشکی دهان کمک کند، اما در این رابطه نباید از نوشیدنی های حاوی کربونات استفاده کرد.
  • از تنباکو یا سیگار استفاده نکنید.
  • از مصرف الکل یا نوشیدنی های الکلی که می تواند بافت داخل دهان شما را دچار آسیب و حساسیت کند، خودداری نمایید.
  • از مصرف غذاهای حاوی دارچین یا نعناع دوری کنید.
  • از خوردن غذاهای تند و گرم اجتناب نمایید.
  • از مصرف غذاها و نوشیدنی های اسیدی همچون سیب زمینی، آب پرتقال، نوشیدنی های گاز دار و قهوه خودداری کنید.
  • سعی کنید از مارک های خمیر دندان ملایم یا بدون طعم همچون خمیر دندان های موجود برای دندان های حساس یا خمیر دندان های بدون نعناع یا دارچین استفاده نمایید.
  • از استرس زیاد دوری کنید.

عوارض

عوارضی که سندروم سوزش دهان ممکن است ایجاد کند بطور عمده مربوط به انواع ناراحتی های احتمالی است. این موارد عبارتند از:

  • مشکل در زمان خوابیدن
  • افسردگی
  • تشویش
  • مشکل در خوردن غذا
  • کاهش روحیه اجتماعی فرد
  • خراب شدن روابط

پیشگیری

هیچ راهکار مشخصی برای پیشگیری از سندروم سوزش دهان و زبان وجود ندارد. اما اجتناب از مصرف سیگار و تنباکو، غذاهای اسیدی، غذاهای تند و نوشیدنی های حاوی کربونات، و استرس زیاد، می تواند نقش با اهمیت در کاهش ناراحتی سندروم سوزش دهان یا جلوگیری از تشدید احساس سوزش احتمالی داشته باشد.

سندرم سوزش دهان و زبان و لثه و گلو ممکن است از علتی بجز مشکلات دهان و دندان ناشی شود این بیماری حتی ممکن است به احساس سوز دور دهان نیز منجر شود. روش های درمانی این بیماری عمدتا بسته به علت بیماری سوزش دهان و زبان دارد. از علائم این بیماری احساس سوختگس و سوزش می باشد که گاهی با تلخی دهان نیز همراه است.

علت و درمان قفل شدن مفصل فک

قفل شدن فک دهان یک اصطلاح غیر رسمی است که برای توصیف ناتوانی در باز کردن کامل دهان یا مشکلات مربوط به آن به خاطر اسپاسم عضلات فک موجود در ناحیه مفصل فک استفاده می شود (TMJ). در این حالت فرد با مشکل در هنگام باز کردن و بستن دهان خود مواجه می شود و این موضوع می تواند بر وضعیت جویدن غذا و صحبت کردن فرد تاثیر داشته باشد.

فهرست مطالب [پنهان سازی]

  • 1 علائم و نشانه ها
  • 2 دلایل و علت
  • 3 تشخیص
  • 4 درمان
    • 4.1 درمان بدون جراحی
    • 4.2 عمل جراحی

علائم و نشانه ها

مفصل فک یک نوع لغزشی، از مفصل لولا است که به فک پایین یا آرواره امکان ارتباط با فک بالا که بخشی از جمجمه است را می دهد. به خاطر وجود این مفصل، فک بالا و پایین به صورت هماهنگ با یکدیگر کار کرده و حرکات عادی مفصل امکان پذیر می شود. به هر حال هنگامی که این مفاصل دچار مشکل شود فرد ممکن است با علائم و نشانه های زیر علاوه بر قفل شدن فک صورت مواجه شود:

  • جویدن، صحبت کردن و سایر حرکت های فک دردناک می شوند.
  • فرد توانایی باز کردن کامل دهان خود را ندارد.
  • احتمالاً فرد در اطراف گوش خود احساس درد می کند.
  • در صورت تشکیل عفونت، ورم و التهاب در محل مفصل مشاهده می شود.
  • صدای تق تق با حرکت دادن فک شنیده می شود.
  • عضلات فک اسپاسم می شود که در اصطلاح به این مشکل تریسموس یا درهم فشردگی عضلات فک گفته می شود.

دلایل و علت

محدودیت ایجاد شده در باز کردن دهان یا قفل شدن فک می تواند به خاطر عوامل زیر برای فرد ایجاد شود:

  1. هنگامی که مفصل فک (کندیل) بیش از حد تحت فشار قرار گیرد و در حفره دوری خود به سمت بالا و عقب حرکت کند، دیسک مفصل از محل خود خارج شده و به سمت جلو حرکت می کند. این اتفاق یک مسئله غیر عادی است که باعث ایجاد محدودیت در باز کردن دهان و قفل شدن فک دهان می شود. درد در ناحیه صورت و بطور خاص پشت چشم ها بخشی از این مشکل می باشد.
  2. براکت هایی که برای تقویت دندان ها و بستن فاصله بین آنها طراحی شده اند، در پایان می توانند باعث ایجاد مشکل برای فک پایین و محدود شدن آن به خاطر وارد کردن فشار توسط فک بالا برای برگشتن به حالت عادی در زمان نزدیک شدن دندان ها به یکدیگر شود. در طول صحبت کردن عادی، عملکرد فک به صورتی است که شما می توانید بدون محدودیت دهان خود را باز کرده یا ببندید. اما زمانی که بیمار به صورت داوطلبانه تلاش می کند دندان های خود را به یکدیگر نزدیک کند، فشار زیادی به فک پایین وارد می شود تا به این ترتیب وضعیت قرارگیری دندان ها و گاز گرفتن آنها اصلاح شود. این مسئله می تواند باعث شود هر دو کندیل (مفصل های فک) دچار مشکل شده و به سمت عقب حفره دوری خود حرکت کند. به این ترتیب هنگامی که دندان های عقب ارتفاع کافی برای جلوگیری از حرکت مفصل ها (کندیل ها) به سمت بالا یا پایین را نداشته باشند، دیسک مفصلی از محل خود به صورت غیر عادی خارج شده و جلو می آید و در نهایت قفل شدن فک پایین یا بالا با کشیدگی عضلات و احساس گرفتگی گوش همراه خواهد شد.
  3. اصلاح وضعیت گاز گرفتن دندان ها که با انجام این روش، دندان ها در این حالت متعادل شده و با دندان های اطراف خود هم سطح می گردند و این موضوع می تواند باعث ایجاد فشار به فک شود.
  4. خارج کردن پر کردگی دندان یا استفاده از روش دندان پزشکی عصب کشی که هنگام استفاده از این روش درمانی موقعیت عمودی دندان ها از بین رفته یا کاهش پیدا می کند.
  5. تشنج ایجاد شده به خاطر عفونت باکتریایی در نتیجه کلوستریدیوم تتانی (عامل بیماری کزاز) یکی از دلایلی است که می تواند باعث قفل شدن فک دهان شود، اما این مشکل یک مسئله معمول محسوب نمی شود. در اکثر کشورها، همه بچه ها در برابر این عفونت واکسینه می شوند. اگر تمام پنج دوز مورد نیاز واکسن ضد کزاز به کودک تزریق شود، ایمنی ایجاد شده در برابر این بیماری برای تمام عمر فرد باقی خواهد ماند.
  6. عمل جراحی دهان همچون کشیدن دندان عقل یکی از دلایل معمول قفل شدن فک است.
  7. عادت هایی همچون ساییدن دندان ها به یکدیگر، دندان قروچه و جویدن ناخن با قفل شدن فک صورت ارتباط دارند. به هر حال، همه افرادی که دارای این عادت ها هستند، با این شرایط مواجه نمی شوند.
  8. عفونت دهانی و تومور استخوان در ناحیه مفصل فک از دلایل دیگر قفل شدن مفصل فک هستند.
  9. آسیب وارد شده به فک به خاطر ورزش های رزمی همچون بوکس یا تصادف رانندگی می تواند از دلایل احتمالی مشکلات فک باشد.
  10. در سنین بزرگسالی، آرتروز مفصل فک یکی از عواملی است که احتمالاً باعث ایجاد مشکلات در ناحیه فک می شود.

تشخیص

دکتر خانوادگی یا دندان پزشک فردی است که در صورت وجود درد یا مشکل حرکتی در ناحیه فک در زمان جویدن یا صحبت کردن می توان با وی مشورت کرد. گاهی اوقات، ممکن است دلایل فیزیکی برای قفل شدن فک دهان وجود نداشته باشد و استرس زیاد علت اصلی مشکل ایجاد شده باشد. در این حالت دکتر از شما درباره انجام واکسیناسیون در برابر کزاز سوال می کند. در ادامه دکتر به دنبال شناسایی علائم عفونت همچون قرمزی، ورم و التهاب در مفصل فک خواهد بود. اگر فرد بیمار در این زمان دچار تب نیز شده باشد، احتمال ایجاد عفونت در بدن وی وجود دارد در نتیجه باید توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد. در این حالت لازم است آنتی بیوتیک برای رفع مشکل بیمار تجویز شود.

درمان

8

اگر شما با مشکل قفل شدن فک دهان روبرو هستید، لازم است ابتدا با پزشک متخصص یا دندان پزشک برای تشخیص مشکل و تعیین روش های درمانی مناسب صحبت کنید. معمولاً، روش های درمانی غیر از عمل جراحی همچون ایجاد تغییر در سبک زندگی و فیزیوتراپی در ابتدا برای رفع مشکل مورد استفاده قرار می گیرند. با این وجود در صورت بی اثر بودن این روش ها، ممکن است مشکلات جدی مفصل فک وجود داشته باشد که برای درمان آنها نیاز به مشاوره با جراح برای انجام عمل جراحی می باشد.

درمان بدون جراحی

  1. تغییرات سبک زندگی (درمان های خانگی): اقدامات مختلفی وجود دارند که با توجه به آنها می توان وضعیت قفل شدن فک را بهبود بخشید. برخی از این فعالیت ها به شرح زیر هستند:
  • استراحت دادن به مفصل فک با خوردن غذاهای نرم و اجتناب از جویدن آدامس
  • گذاشتن یک پارچه پشمی گرم یا سرد بر روی فک برای 10 تا 20 دقیقه چند بار در روز
  • انجام آرام نرمش های کششی فک که برای اطلاع از این نرمش ها می توان با پزشک متخصص صحبت کرد.
  • اجتناب از باز کردن زیاد مفصل تا زمانی که درد وجود دارد.
  • اجتناب از ساییدن دندان ها به یکدیگر
  • ماساژ دادن عضلات اطراف مفصل
  • استفاده از تکنیک های ریلکس کردن برای کاهش استرس (در زمانی که استرس عامل قفل شدن فک باشد.)
  • قرار ندادن چانه بر روی دست جهت استراحت
  1. محافظ دهان: محافظ دهان (ابزارهای پلاستیکی که روی دندان ها را می پوشاند) می تواند در صورت وجود عادت دندان قروچه برای بهبود مشکل بسیار مفید باشد. محافظ می تواند دندان ها را در زمان شب (گارد نایت) استفاده شود و به این ترتیب امکان ایجاد فشار به فک و دندان قروچه را کاهش دهد. امکان ساخت این محافظ ها با توجه به قالب های تهیه شده توسط دندان پزشک وجود دارد.
  2. مصرف دارو: مسکن های درد همچون پاراستامول، ایبوپروفن یا کدئین می تواند به کاهش درد مفصل و قفل شدن فک کمک کند. گاهی درد فک در خواب بیماران اختلال ایجاد می کند. اگر استفاده از این داروها برای کنترل درد کافی نبود، پزشک شما می تواند مسکن های قوی تر همچون ریلکس کننده عضلات یا داروهای ضد افسردگی را برای شما به منظور کاهش قفل شدن مفصل فک تجویز نماید.
  3. تزریق استروئید: قفل شدن مفصل فک می تواند در نتیجه بیماری هایی همچون آرتروز ایجاد شود و در این حالت تزریق استروئید به مفصل فک در کاهش درد و ورم مفصل یا بافت نرم اطراف آن موثر است. اکثر افراد هنگام تزریق کم شدن درد را در طول 24 ساعت اول تا یک هفته پس از تزریق گزارش می کنند. با انجام این تزریق ممکن است درد  و قفل شدن فک صورت شما به تدریج در طول چند هفته تا چند ماه کاهش پیدا کند و در برخی موارد تزریق باعث از بین رفتن درد بطور کامل می شود.

عمل جراحی

اگر روش های بالا کمکی به رفع مشکل قفل شدن فک دهان نکرد و منبع علائم مشکل شما در مفصل فک پایین و نه عضلات جویدن غذا بود، پزشک متخصص ممکن است استفاده از روش جراحی همچون آرترونستز یا شستشوی مفصل را به شما پیشنهاد کند. علاوه بر این ممکن است در حالت های نادر که مشکل قفل شدن فک صورت مربوط به داخل مفصل باشد از عمل جراحی باز مفصل برای بیمار استفاده شود. جایگزین کردن مفصل فک بطور کامل می تواند برای تعداد بسیار کمی از افراد که دارای مشکلات جدی و بلند مدت در ارتباط با عملکرد فک خود هستند، توصیه شود.

در درمان قفل شدن فک دهان مهمترین مسئله تشخیص علت به وجود آمدن آن می باشد، پزشک ابتدا روش های درمانی بدون جراحی را تجویز می کند مانند دارو، تزریق، فیزیوتراپی (در مورد مشکلات مفصل فکی گیجگاهی می تواند موثر باشد) و… . عمل جراحی فقط برای تعداد محدودی از بیماران که به درمان های پزشکی دیگر پاسخ نمی دهند و علائمشان از جمله درد و قفل شدن فک صورت کاهش پیدا نمی کند، تجویز می شود.

علت درد مفصل فک صورت و درمان آن

تعدادی از مشکلات هستند که می توانند باعث درد فک شما شوند که برخی از آن ها شامل شکستگی فک، قرارگیری نامناسب، آرتروز، آبسه دندان و مشکلات مفصل فک مثال های رایج در این حوزه می باشند. به هر حال مشکلات مفصل فک یا TMJ معمول ترین علت درد فک می باشد. این مشکلات معمولاً در نتیجه دندان قروچه در زمان خواب یا هنگامی که فرد استرس و فشار عصبی احساس می کند، ایجاد می شوند. درد فک پایین همچنین می تواند در نتیجه اعتیاد به جویدن آدامس یا گاز گرفتن ناخن نیز مشاهده گردند. در این رابطه مهم است که شما به محض مشاهده مشکل سعی کنید با مراجعه به پزشک متخصص علت را تشخیص دهید. علاوه بر این درد فک دهان می تواند نشانه ای از وجود مشکلات جدی تر همچون حمله قلبی یا آنژین باشد. درمان درد فک صورت همچنین برای جلوگیری از ایجاد التهاب، مشکلات مربوط به هنگام جویدن و غذا خوردن و محدودیت در حرکت فک لازم و ضروری است.

فهرست مطالب [پنهان سازی]

  • 1 درد فک چیست؟
  • 2 دلایل و علت
  • 3 علایم و نشانه ها
  • 4 تشخیص
  • 5 درمان
    • 5.1 درمان بدون جراحی
    • 5.2 جراحی

درد فک چیست؟

13

مفصل فک (TMJ) محل اتصال فک پایین (آرواره) به استخوان گیجگاهی جمجمه است که دقیقاً جلوی گوش در هر سمت سر شما قرار دارد. این مفصل انعطاف پذیر است و این امکان را فراهم می کند که فک به آرامی به سمت بالا و پایین و از سمتی به سمت دیگر حرکت کند. به این ترتیب امکان صحبت کردن، جویدن غذا و خمیازه کشیدن برای شما ایجاد می شود. عضلات متصل و اطراف مفصل فک موقعیت و حرکت های فک را کنترل می کنند. درد فک  در نتیجه مشکلات مربوط به فک، مفصل فک و عضلات صورت و اطرف آن که کنترل جویدن و حرکت فک را در اختیار دارند، اتفاق می افتد. به این مشکلات در اصطلاح سندروم TMJ، عملکرد نامناسب فک بالا و پایین یا مشکلات آرواره (TMD) نیز گفته می شود.

دلایل و علت

علت درد فک بالا و پایین بطور دقیق مشخص نیست، اما دندان پزشکان اعتقاد دارند که دلیل این درد فک مربوط به عضلات فک یا بخش هایی از خود مفصل است. ایجاد آسیب به فک، مفصل فک یا عضلات سر و گردن می تواند باعث ایجاد درد فک صورت شود. سایر دلایل احتمالی مربوط به این مشکل به شرح زیر هستند:

  • دندان قروچه یا ساییدن دندان ها به هم که باعث اعمال فشار زیاد بر مفصل فک می شود
  • عدم قرارگیری مناسب محل اتکای نرم یا دیسک بین مفصل کروی و حفره ای
  • ابتلا به استئو آرتریت یا آرتریت روماتوئید در مفصل فک
  • استرس که می تواند باعث سفت شدن عضلات صورت و فک یا ساییدن دندان ها به هم شود.

علایم و نشانه ها

افرادی که مشکلات فک دارند با درد فک شدید و ناراحتی مواجه می شوند که این ناراحتی ها می تواند موقتی بوده یا برای چند سال دوام داشته باشند. زنان بیشتر از مردان با این مشکلات برخورد می کنند و این موضوع بیشتر در بین افراد بین 20 تا 40 سال مشاهده می شود. علائم رایج درد فک پایین شامل موارد زیر است:

  • درد فک دهان یا حساسیت در صورت، ناحیه مفصل فک، گردن و شانه ها، و در اطراف فک و گوش در زمان جویدن، صحبت کردن یا باز کردن زیاد دهان
  • ایجاد محدودیت در باز کردن زیاد دهان
  • احساس «چسبندگی» یا «قفل شدن» فک در هنگام باز کردن یا بستن دهان
  • صدا دادن مفصل فک در زمان باز کردن یا بستن دهان (که ممکن است با درد همراه بوده یا بدون درد  باشد)
  • احساس خستگی در ناحیه صورت
  • مشکل در هنگام جویدن غذا یا درد ناگهانی در هنگام گاز گرفتن در زمانی که دندان های بالا و پایین به نحو مناسب روی هم قرار نمی گیرند
  • ورم در اطراف صورت

سایر علائم عادی مشکلات فک شامل درد فک و دندان، سر درد، گردن درد، گیجی، درد گوش، مشکلات شنوایی، درد در ناحیه بالای شانه و زنگ زدن گوش ها (وز وز کردن گوش) است.

تشخیص

به خاطر اینکه بسیاری از شرایط دیگر همچون درد دندان، مشکلات سینوس، آرتروز یا بیماری لثه نیز می توانند علائم مشابه درد استخوان فک داشته باشند، دندان پزشک یا پزشک متخصص می تواند با بررسی سوابق  شما و آزمایش های کلینیکی علت درد فک را تشخیص دهد. دندان پزشک می تواند وضعیت مفصل فک شما را نسبت به درد یا حساسیت معاینه کرده به صداهای فک در هنگام حرکت آن گوش دهد و به دنبال موارد ایجاد محدودیت حرکتی یا قفل شدن فک در زمان باز کردن یا بستن دهان باشد. علاوه بر این پزشک می تواند وضعیت گاز گرفتن دندان ها و نیز عملکرد عضلات صورت را بررسی کند. گاهی اوقات برای بررسی دقیق تر موضوع از عکس رادیولوژی پاناروما استفاده می شود. این عکس رادیولوژی امکان بررسی کامل استخوان فک، مفصل فک و دندان ها را برای اطمینان از عدم وجود سایر مشکلات احتمالی که باعث ایجاد علائم  درد فک شده باشند، فراهم می کند. گاهی اوقات ممکن است برای بیمار از عکس برداری اضافی همچون ام آر آی یا سی تی اسکن نیز در صورت لزوم استفاده شود. عکس ام آر آی بافت نرم همچون دیسک مفصل فک را بررسی می کند و به این ترتیب می توان حرکت مناسب فک را تشخیص داد. با انجام سی تی اسکن می توان جزئیات استخوان فک را مشاهده نمود. اگر شما به درمان اضافی در این حوزه نیاز داشته باشید، دندان پزشک یا پزشک متخصص ممکن است شما را برای انجام عمل جراحی در ناحیه صورت، دهان و فک معرفی کند.

درمان

درمان درد فک از مراقبت های شخصی ساده و درمان های محافظه کارانه تا تزریق و انجام عمل جراحی را در بر می گیرد. اکثر متخصصان اعتقاد دارند که فرآیند درمان در این حالت باید در ابتدا با روش های محافظه کارانه و بدون عمل جراحی شروع شود و انجام عمل جراحی به عنوان آخرین درمان درد فک پس از اطمینان از اثر بخش نبودن سایر درمان ها انتخاب شود . بسیاری از روش های درمانی مطرح شده در این مبحث زمانی بهترین نتیجه را دارند که به صورت ترکیبی و همراه با یکدیگر مورد استفاده قرار گیرند.

درمان بدون جراحی

برخی درمان های پایه و محافظه کارانه برای درد فک پایین و بالا شامل موارد زیر هستند:

  • استفاده از کیسه های آب گرم یا سرد: استفاده از یک کیسه یخ بر روی صورت و ناحیه فک و شقیقه برای حدود 10 دقیقه. از نرمش های کششی ساده برای فک خود مطابق دستورالعمل دندان پزشک یا متخصص استفاده کنید. پس از نرمش، از حوله گرم یا پارچه پشمی روی صورت خود برای حدود 5 دقیقه استفاده کنید. این کار را بطور منظم هر روز چند بار  برای کاهش درد فک انجام دهید.
  • غذاهای نرم بخورید: از مواد غذایی نرم همچون ماست، پوره سیب زمینی، پنیر، سوپ، تخم مرغ املت، ماهی، میوه های پخته و سبزیجات، لوبیا و حبوبات استفاده کنید. علاوه بر این، غذای خود را به قسمت های کوچک تکه کنید تا به این ترتیب مقدار جویدن مورد نیاز در هنگام خوردن غذا را کاهش دهید. از خوردن غذاهای سفت و ترد همچون چوب شور، هویج خام و غذاهایی که نیاز به جویدن زیاد دارند و نیز غذاهای بزرگ و ضخیم که نیاز به باز کردن زیاد دهان هستند و منجر به تشدید درد فک می شود خودداری کنید.
  • دارو: برای تسکین درد عضله فک و التهاب آنها از داروهای ضد التهاب غیر استروئید همچون آسپیرین یا ایبوپرفن استفاده کنید که از داروخانه ها قابل تهیه است. دندان پزشک یا پزشک متخصص می تواند دوز های بالاتر این داروها و سایر داروهای مناسب را برای رفع مشکل شما در صورت نیاز تجویز کند. ریلکس کردن عضلات بطور خاص برای افرادی که دندان قروچه دارند می تواند به ریلکس شدن ماهیچه فک که سفت شده است، کمک کند. داروهای ضد تشویش می توانند به کاهش استرس شما که در بسیاری از مواقع علت مشکلات مفصل فک هستند، کمک کند. داروهای ضد افسردگی هنگامی که با دوز پایین استفاده شود می تواند به کاهش یا کنترل درد فک شما کمک کند. ریلکس کردن عضلات، داروهای ضد تشویش و داروهای ضد افسردگی فقط باید در صورت تجویز پزشک مصرف شوند.
  • لیزر درمانی سطح پایین: این روش درمانی برای کاهش درد استخوان فک و التهاب و نیز افزایش مقدار حرکت گردن و نیز بهبود عملکرد باز و بسته کردن دهان استفاده می شوند. توجه داشته باشید که برای تایید اثربخشی از روش ها نیاز به انجام تحقیقات آتی وجود دارد.
  • استفاده از اسپلینت یا محافظ شبانه (نایت گارد): آتل و محافظ های شبانه قطعات پلاستیکی هستند که برای محافظت بر روی دندان های بالا و پایین در دهان قرار می گیرند. این محافظ ها از دندان های بالا و پایین در برابر ساییده شدن به هم جلوگیری می کنند و به این ترتیب تاثیرات ناشی از دندان قروچه که درد فک می باشد را کاهش می دهند. این محافظ ها همچنین وضعیت گاز گرفتن دندان ها را به نحو درست اصلاح می کنند و مشکلات موجود در این حوزه را کاهش می دهند. تفاوت اصلی بین اسپلینت ها و محافظ های شبانه در این است که محافظ شبانه در زمان شب استفاده می شود ولی امکان استفاده از اسپلینت ها در کل زمان شبانه روز وجود دارد. دندان پزشک یا پزشک متخصص با شما درباره نوع محافظ دهان مورد نیاز برای رفع مشکل صحبت خواهد کرد.
  • استفاده از روش های دندان پزشکی ترمیمی: جایگزینی دندان های از بین رفته، استفاده از روکش، پل یا براکت برای اصلاح سطح گاز گرفتن دندان ها و نیز اصلاح مشکلات گاز گرفتن دندان ها هنگام غذا خوردن می تواند به کاهش مشکلات و درد فک کمک کند.
  • اجتناب از حرکت دادن زیاد فک: حفظ وضعیت خمیازه کشیدن و جویدن غذا (به خصوص آدامس یا یخ) در سطح حداقل و اجتناب از حرکت بیش از حد فک در زمان خمیازه کشیدن یا آواز خواندن نقش موثر در کاهش درد فک دارد.
  • اصلاح وضعیت: چانه خود را برای استراحت روی دست ها قرار ندهید،یا تلفن را بین شانه و گوش خود نگیرید. وضعیت قرارگیری چانه خود را به نحو مناسب تنظیم کنید تا به این ترتیب درد گردن و صورت خود را کاهش دهید.
  • دندان های خود را کمی با فاصله از یکدیگر نگه دارید: تا بتوانید از وارد شدن فشار به فک جلوگیری کنید. برای کنترل ساییدن دندان ها به یکدیگر یا دندان قروچه در طول روز، زبان خود را بین دندان ها قرار دهید.
  • تکنیک های ریلکس کردن را یاد بگیرید: تا به کنترل کشش عضلات در فک کمک کنید. از دندان پزشک خود درباره نیاز به فیزیوتراپی یا ماساژ برای درمان درد فک پایین و بالا سوال کنید. در این رابطه شما می توانید از روش های درمانی کاهش استرس همچون بیو فیدبک نیز استفاده نمایید.

جراحی

عمل جراحی تنها باید پس از در نظر گرفتن تمام روش های درمانی ممکن و بی نتیجه بودن آنها برای درمان درد فک بیمار انتخاب شود. به خاطر اینکه نتایج عمل جراحی غیر قابل بازگشت است، عاقلانه است که درباره این روش درمانی بطور کامل با پزشک متخصص صحبت کنید تا پس از مشورت های لازم از رضایت بخش بودن نتایج حاصل از این روش درمانی برای رفع مشکل خود مطمئن شوید.

درد فک ممکن است در فک پایین یا بالا و یا با درد در صورت و دندان نیز همراه باشد. درمان این مشکل با توجه به علت درد استخوان فک تجویز می شود. اکثر موارد درد فک با درمان های بدون جراحی درمان می شود و تنها در صورتی که با سایر روش های درمانی علائم در بیمار کاهش پیدا نکرد و مشکلات جدی و ناتوان کننده بود، پزشک جراحی را تجویز می کند.

صدا دادن فک صورت و دهان: علت و درمان

اگر شما از مشکل صدا دادن فک صورت در زمان باز کردن دهان رنج می برید، احتمالا شما در زمانی که در یک مکان ساکت غذا می خورید، از نظر دیگران مریض به نظر برسید و در این رابطه احساس درد داشته باشید. اگر صدای فک شما هنگام باز کردن دهان شنیده می شود و شما احساس درد دارید، نگران نباشید، زیرا شما تنها کسی نیستید که با این مشکل مواجه هستید. صدای مفصل فک در هنگام باز کردن دهان از مفصل فک تحتانی (مفصل طرفین فک که دهان را بازو و بسته می کنند) شنیده می شود. این موضوع به این دلیل اتفاق می افتد که عضلات و تاندون های سفت شده، فک شما را به یک سمت می کشند یا باعث می شوند فک شما از محل خود خارج شود. این صدای از مفصل فک از مفصل تحت فشار شنیده می شود که به آرامی به سمت داخل یا خارج از محل خود در هنگام جویدن، هنگام غذا خوردن یا خمیازه کشیدن حرکت می کند.

فهرست مطالب [پنهان سازی]

  • 1 علت
  • 2 علائم
  • 3 زمان مراجعه به پزشک
  • 4 تشخیص
  • 5 درمان
  • 6 پیشگیری

علت

15

صدا دادن فک می تواند به خاطر مجموعه ای از مشکلات ایجاد شود و دلیل این موضوع همانطور که قبلاً گفته شد سفت شدن عضلات و تاندون ها یا حتی سست شدن عضلات، تاندون ها و غضروف هایی است که به عملکرد مناسب فک شما کمک می کنند. این فشار می تواند در نتیجه عوامل زیر ایجاد شود:

  • قرارگیری نادرست
  • استفاده زیاد از فک (جویدن مداوم آدامس)
  • آسیب های قدیمی
  • دندان قروچه
  • قفل شدن فک
  • اختلالات مفصل فک (TMDs) مشکلاتی هستند که بر مفصل آرواره پایین (TMG) یا مفصل فک تاثیر می گذارند و می توانندباعث صدا دادن مفصل فک شوند. این مشکلات همچنین می تواند بر عضلات صورت که به جویدن غذا کمک می کنند تاثیر گذار باشند. اگر شما انگشتان خود را جلوی گوش هایتان قرار دهید و دهان خود را باز کنید، حرکت مفصل فک را احساس خواهید کرد. این مفصل از سه بخش به شرح زیر تشکیل شده است:
  1. برآمدگی مفصل که کندیل نامیده می شود
  2. حفره که در اصطلاح گودی مفصل نام دارد
  3. یک دیسک کوچک فیبر مانند که بین کندیل و گودی مفصل قرار می گیرد

دلایل مشکلات مفصل فک بطور دقیق شناخته شده نیست، اما می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • آسیب وارد شده به فک به خاطر برخورد مستیم یا قفل کردن طولانی مدت یا ساییدن دندان ها به یکدیگر (دندان قروچه)
  • تنش یا استرسی که باعث اسپاسم عضلات می شود
  • عدم قرارگیری مناسب دندان ها در کنار یکدیگر (مشکلات جویدن غذا)
  • رماتیسم مفصل فک همچون آرتریت، روماتوئید یا استئو آرتریت
  • تومورهای مفصل فک

علائم

16

برخی از علائم مربوط به صدای فک به صورت زیر هستند:

  • درد در ناحیه فک صورت و استخوان فک
  • درد در زمان باز کردن دهان
  • درد دندان و لثه
  • احساس درد یا حساس شدن ناحیه جلوی گوش که بطور خاص در هنگام جویدن و در هنگام غذا خوردن، صحبت کردن یا باز کردن زیاد دهان احساس می شود و با صدا دادن فک صورت همراه است.
  • چسبنده شدن فک در زمان باز کردن یا بستن دهان یا وجود احساس چسبندگی
  • قفل شدن و اسپاسم شدن عضلات صورت در این حالت ممکن است فرد با مشکل در زمان باز کردن دهان مواجه شود یا احساس کند دندان ها بطور عادی روی هم قرار نمی گیرند.
  • شنیدن صدای کلیک یا ترک خوردگی یا احساس سایش در فک در زمان باز یا بسته کردن دهان
  • سر دردی که در جلوی ناحیه گوش احساس می شود و به سمت سایر نقاط سر یا گردن شما گسترش پیدا می کند.

زمان مراجعه به پزشک

با دکتر خود در صورت مشاهده علائم زیر همراه با صدا دادن فک صورت و دهان تماس بگیرید:

  • ایجاد محدودیت در حرکت فک
  • ایجاد آسیب در ناحیه فک و مصرف مسکن برای تسکین درد در حالتی که درد برای چند روز ادامه داشته باشد
  • مشاهده ورم در ناحیه مفصل فک
  • درد فک که باعث بیدار شدن شما در زمان خواب یا ایجاد مشکل در زمان خوردن غذا شود.
  • سر درد متناوب

تشخیص

یک بخش مهم از تشخیص مشکل صدا دادن فک با بررسی سابقه ایجاد مشکل انجام می شود. این بررسی شامل ارزیابی طول مدت مشاهده علائم و زمان وقوع آنها است. دندانپزشک شما برای تشخیص مناسب مشکل بررسی های زیر را انجام می دهد:

  • بررسی نحوه حرکت فک
  • بررسی دندان های شما به منظور مشاهده علائم احتمالی از قفل کردن فک یا سایش دندان ها به یکدیگر (دندان قروچه)
  • بررسی اطراف مفصل فک و عضلات فک و گردن برای مشاهده علائم حساسیت

دندانپزشک ممکن است برای بررسی های لازم از یک استتوسکوپ (گوشی پزشکی) برای شنیدن صداهای فک استفاده کند تا به این ترتیب بتواند مشکلات مربوط به دیسک یا استخوان ها در محل مفصل را مشخص کند. در این حالت دندان پزشک ارتباط مشکل را با عضلات و استخوان ها یا ریسک مفصل مشخص می کند. معمولاً تهیه عکس رادیولوژی یا عکس پارنورامیک می تواند مشکلات جدی در مفصل فک را مشخص کند. در صورتی که نیاز به بررسی دقیق تر وضعیت فک وجود داشته باشد، از عکس برداری ام آر آی یا سی تی اسکن می توان برای بیمار استفاده کرد. علاوه بر این در معاینه های انجام شده امکان کنترل سایر شرایطی که می تواند باعث ایجاد مشکل شده باشند، وجود دارد. مثال های معمول در این رابطه شامل روماتیسم، عفونت سینوس ها، درد دندان، درد گوش و مشکلات عصبی است. این شرایط و مشکلات مفصل فک معمولاً علائم مشابه دارند. اگر شما به مشکلات مفصل مبتلا شده باشید، دندانپزشک یا پزشک می توند به شما درباره نوع مشکل و نحوه درمان آن توضیح دهد. در اصطلاح به دندان پزشکانی که بطور خاص در حوزه تشخیص شرایط صدا دادن فک صورت و دهان آموزش دیده اند متخصصان درد در ناحیه صورت می گویند.

درمان

درمان مشکلات صدا دادن فک صورت و دهان بستگی به علت ایجاد مشکل دارد. اکثر مشکلات  صدای مفصل فک مربوط به آسیب های وارد شده به عضلات است که باعث ایجاد اسپاسم می شود. این نوع از مشکلات فک معمولاً به درمان های محافظه کارانه پاسخ مثبت نشان می دهند. مثال هایی از این درمان ها شامل موارد زیر هستند:

  • رژیم نرم از خوردن غذاهای سفت و ترد خودداری کنید. مواد غذایی بزرگ همچون ساندویچ های ضخیم را با دندان های جلوی دهان گاز نگیرید. در عوض، سعی کنید مواد غذایی را به تکه های کوچک تر تقسیم کرده و با دندان های عقب خود بجوید.
  • درمان فیزیکی این درمان ها برای صدای فک شامل گرما دادن، ماساژ و استفاده از امواج مافوق صوت است.
  • استفاده از محافظ دندان یا اسپلینت برای کمک به توقف قفل شدن دندان ها و دندان قروچه
  • درمان تق تق و خرت خرت فک از طریق کاهش فشار شامل بیوفیدبک و مشاوره روانی
  • استفاده از مسکن ها برای تسکین درد ناشی از صدا دادن فک صورت و دهان
  • استفاده از داروهای تجویز شده برای تسکین التهاب
  • مصرف داروهای تجویز شده برای ریلکس کردن عضلات و کاهش صدای فک
  • اصلاح وضعیت گاز گرفتن که انجام این کار می تواند شامل تغییر شکل محدود دندان ها به نحوی باشد نحوه گاز گفتن دندان ها به نحو مناسب اصلاح شود
  • جایگزینی دندان های از بین رفته

اگر این اقدامات به رفع مشکل شما کمک نکرد، احتمالاً شما به جراحی برای درمان صدا دادن فک صورت نیاز خواهید داشت. جراحی مفصل معمولاً یک انتخاب احتمالی در این حالت است. در این تکنیک از دو یا سه شکاف کوچک در اطراف مفصل فک استفاده می شود. سپس یک دوربین کوچک از طریق یکی از شکاف ها به محل وارد می شود و برای ورود ابزارهای جراحی از یک یا دو شکاف دیگر استفاده می شود. در نهایت بافت ملتهب خارج شده و مفصل ترمیم می شود. در مواقع نادر ممکن است به جراحی های تهاجمی تر برای درمان  صدا دادن فک صورت بیمار نیاز باشد. برای مثال در صورتی که قفل شدن فک به خاطر موقعیت نامناسب یا جراحت باشد، لازم است که جراح دیسک دارای مشکل را برداشته یا وضعیت قرارگیری آن را اصلاح نماید.

پیشگیری

مشکلات مفصل فک در نتیجه قفل کردن یا دندان قروچه را می توان با استفاده از ابزارهای محافظ همچون گارد یا اسپلینت اصلاح کرد. در این حالت این بزار با توجه به قالب تهیه شده توسط دندان پزشک از دهان شما استفاده می شود. هدف از بکارگیری این وسیله جدا نگه داشتن محدود دندان ها از یکدیگر است که باعث می شود عضلات فک شل شده و درد شما کاهش پیدا کند. در اصطلاح به این وسیله، محافظ شبانه (نایت گارد) نیز گفته می شود، ولی با این وجود برخی افراد برای رفع مشکل خود از این محافظ ها در طول مدت روز هم استفاده می کنند. تا مانع از بروز صدا دادن فک دهان و صورت شود.

صدا دادن فک صورت مانند خرت خرت و تق تق فک به خودی خود باعث مشکل نمی شوند اما ر صورتی که علائمی که در مقاله ذکر شد را دارید همراه با صدای مفصل فک برای تشخیص باید به پزشک مراجعه کنید. در اکثر مواقع راه های درمان بدون جراحی برای حل مشکل صدای فک و صدای استخوان فک مفید می باشد و جراحی فقط برای تعداد کمی از بیماران مورد استفاده قرار می گیرد.